Kort voordat het rapport van de commissie Deetman uitkwam, was er nog een ander heel belangrijk rapport in het licht van het voorkomen van misstanden bij Instituten. Het was afkomstig van de Nationale Ombudsman. En het betrof zijn rapport over de gebeurtenissen rondom baby Jelmer in Groningen. Het ziekenhuis was daarbij zwaar in de fout gegaan. De ouders werden vervolgens misleid en van het kastje naar het muurtje gestuurd.  De Inspectie voor de Volksgezondheid speelde vervolgens ook een uiterst dubieuze rol door een kritisch rapport over de gebeurtenissen in Groningen te vervangen door een “niets aan de hand”- rapport. Terecht dat de Nationale Ombudsman over zowel het gedrag van het ziekenhuis in Groningen als van de Inspectie voor de Volksgezondheid in het openbaar in niet mis te verstande woorden schande sprak.

Natuurlijk is het zo dat hoe groot het aantal misstanden ook geweest is bij die Katholieke Kerk in de gerapporteerde jaren, het betrof toch maar een klein percentage van de priesters. Maar een veel groter deel van die kerkambtenaren (en zeker ook een belangrijk deel van de verantwoordelijken) moet kennis gehad hebben van die misstanden. En zij besloten bewust of onbewust dat het belang van het instituut (Kerk) groter was dan het belang van de (bestaande en toekomstige) slachtoffers.  Daardoor kregen buitenstaanders geen zicht op wat zich achter de facades afspeelde.

Maar dit is niet uniek voor de Katholieke Kerk. Bij andere instituties zoals gezondheidszorg en justitie is in feite hetzelfde het geval. In Nederland overlijden jaarlijks meer dan 1500 mensen door fouten in het ziekenhuis en meervouden ervan lopen onherstelbare schade op. Baby Jelmer is daar een voorbeeld van en ook mijn zoon Marc, nu bijna tien jaar geleden. De fouten die toen bij hem gemaakt zijn kunnen het best beschreven worden als “het niet houden aan afgesproken procedures” en “simpele onderlinge communicatieproblemen”.  Nadat het duidelijk was dat mijn zoon door die fouten een dwarslaesie had opgelopen heeft men zich vervolgens niet gehouden aan de in het ziekenhuis zelf vastgestelde procedures om fouten te melden bij de interne klachtencommissie, noch heeft men direct het complete dossier overhandigd. (Toen dat veel later wel gebeurde was er o.a. tegen alle regels in typex gebruikt om delen onleesbaar te maken).

Totdat ik die ervaring heb gehad had ik een hoge dunk van instituten als de gezondheidszorg. Dezelfde hoge dunk die katholieken tot niet lang geleden ongetwijfeld voor de religieuze ambtsdragers hadden. Maar sinds ik die ervaring had gehad met de fouten bij mijn zoon en me er sindsdien uitgebreid verder in heb verdiept stel ik vast dat er niet alleen veel fouten worden gemaakt,  maar dat er bijna een zelfde soort zwijgcultuur is als bij de Katholieke kerk. Natuurlijk is men van goede wil en doet men zijn best. Maar men weet van de fouten die gemaakt worden en ook waarom dat zo is, maar doet er weinig aan. En als de gevolgen van de misstanden zichtbaar zijn (zoals bij baby Jelmer) dan doet men er alles aan om dit voor de buitenwereld en de betrokkenen verborgen te houden. Men probeert hierdoor het belang van het instituut hoog te houden, ook als individuen hier schade door lijden.

Als in de luchtvaart men zich net zo slecht aan afgesproken procedures zou houden als in de gezondheidszorg in Nederland dan zouden er dagelijks tientallen vliegtuigen naar beneden storten. En het trieste is dat er helaas, ondanks alle geruststellende woorden, weinig aan verandert.

Bij justitie is hetzelfde laken een pak. Lees nog maar eens de dossiers van de zaken als de Schiedammer Parkmoord, de Puttense moordzaak en de zaak van Lucia de B. Een dusdanige opeenstapeling van fouten en het zich niet houden aan afgesproken procedures dat het volledig ondenkbaar is dat het tot maar een paar zaken beperkt is gebleven. Mijn schatting is dat er in Nederland op dit moment minimaal 50 mensen langdurig vast zitten in de gevangenis die onschuldig zijn. Maar dergelijke fouten worden niet gecorrigeerd omdat het belang van het instituut groter is dan het belang van het individu. Openbaar Ministerie en de Hoge Raad hebben daar een grote weerzin tegen. (Lucia de B. en de twee van Putten zijn alleen maar vrijgesproken door de vasthoudendheid van buitenstaanders. En in Schiedam is het gebeurd doordat de echte dader plotsklaps bekende. En zelfs toen heeft het OM nog weken gepoogd het onder de pet te houden).

Hoe graag je het ook anders zou willen, instituten zijn er niet goed in om hun eigen fouten onder ogen te zien. Men doet er juist alles aan om die te verdoezelen. Het probleem daarbij is dan juist dat de hoognodige maatregelen die nodig zijn om dergelijke fouten naar de toekomst toe te voorkomen,  niet worden genomen. De bestaande praktijken blijven gehandhaafd.

Op dat punt is de situatie in Nederland ronduit slecht te noemen. Kijk hoe we met klokkenluiders omgaan. Ze worden dusdanig door de instanties aangepakt, dat nieuwe klokkenluiders zich wel tien keer bedenken om naar buiten te gaan.

En interne instanties die onderzoeks- en correctietaken krijgen blijken vaak ook eerder aan het belang van het instituut zelf te denken dan aan het openbaar maken van een groot probleem. Zie het rapport van de nationale ombudsman over de Inspectie van de Gezondheidszorg over baby Jelmer. En als ik hoor dat de nationale recherche onderzoek doet naar misstanden bij politie, openbaar ministerie of rechters dan weet ik al zeker dat de onderste steen niet boven komt. Zo is men nu al 2 jaar (sic) bezig om n.a.v. de aangifte van Chipshol te komen tot besluitvorming inzake de vervolging van rechter Westerberg inzake meineed.

Het is van groot belang dat er onafhankelijke instanties komen die mogelijke misstanden bij (semi-)overheidsinstanties onderzoeken. Waar klokkenluiders en anderen terecht kunnen komen om  hun ervaringen te melden en zaken aanhangig te maken. Een instantie, zoals de Nationale Veiligheidsraad , die dan de mogelijkheid heeft onderzoek te doen en mensen te verhoren. Maar de weerzin hiertegen, ook bij de politiek verantwoordelijken in Nederland, is groot. Met de mond wordt er nog wel wat beleden dat men onderzoek doet, maar in werkelijkheid dekt men zoveel mogelijk van de fouten toe.

In Engeland is er bij voorbeeld sinds 1997 een dergelijke onafhankelijke instantie m.b.t. tot afgesloten  strafzaken (CCRC). Vanuit die onafhankelijke positie worden jaarlijks 25 mensen vrijgelaten uit de gevangenis omdat ze daar ten onrechte zaten. Met als resultaat dat het vertrouwen in de rechtsstaat in Engeland daardoor gestegen is. (Naar Nederlandse verhoudingen zouden dat er ongeveer 5 per jaar zijn, terwijl dat in werkelijkheid minder dan een half per jaar is.

Mijn doel van deze onafhankelijke instanties in de gezondheidszorg, openbaar bestuur en justitie, is niet om primair de verantwoordelijken te straffen.  Maar om ervoor te zorgen dat dergelijke fouten in de toekomst niet meer gemaakt worden. Want als je werkzaam bent in zo een instituut en je weet dat er de mogelijkheid bestaat dat aan het eind van de rit vreemde ogen kijken naar wat je gedaan hebt dan is dat veel dwingender dan als je weet dat bij mogelijke problemen je toch wel de hand boven het hoofd wordt gehouden door collega’s of verantwoordelijken.

Het is makkelijk (hoewel zeker ook terecht) om nu pijlen te richten op verantwoordelijken binnen de Katholieke Kerk. Maar je laat zien dat je de lessen hiervan pas goed hebt begrepen als je misstanden die bestaan binnen andere instituties ook zoveel mogelijk probeert te voorkomen. En daarvoor zijn onafhankelijke onderzoeksinstanties cruciaal.

Andere ouders van kleine kinderen vertellen mij hetzelfde.  Zodra de peuters een smartphone in handen hebben laten ze zien dat dit apparaat voor hen geschapen is. Er zijn vele educatieve toepassingen, waarmee ze op zeer jonge leeftijd spelenderwijs allerlei basisvaardigheden leren. Het herkennen van vormen, kleuren, maar ook getallen, letters en woorden.

Hoe groot is het verschil met de tijd waarin u en ik opgroeiden. Onze hersenen zijn anders gevormd dan die van de kleintjes van nu, en dat is maar goed ook. Want die kleintjes van vandaag komen rond 2025 van school. In dat jaar is de invloed van de digitale wereld nog veel groter dan vandaag al het geval is.

Het grote probleem voor de peuters zijn wij. Want wat gebeurt er als zij straks naar school gaan? De klas waar ze naar toe gaan, is door onze 40-plus generatie ingericht op basis van hoe wij  zelf in het verleden leerden. Wij willen dat zij STRAKS gaan leren wat wij TOEN  geleerd hebben. En daarmee verwordt de school tot de plek waar kinderen kunnen zien hoe het vroeger was.

Laatst gaf ik een lezing aan een groep van 100 studenten, van rond de 20 jaar. Ik vroeg hen hoeveel van hen op school met 10 vingers blind hadden leren typen. Drie staken hun hand op.  De meeste anderen konden ook blind typen, maar niet dankzij hun school.

Een goed voorbeeld van hoe slecht ons onderwijs zich aanpast aan de ontwikkelingen buiten de school.

Het is onze plicht om de jeugd optimaal voor te bereiden op de wereld van de toekomst:  een wereld die steeds sneller verandert door de digitale ontwikkelingen. Onze peuters hebben de potentie om daar maximaal gebruik van te maken.

Dus breek de barrières uit het verleden af op onze scholen en ban ze uit uw gedachten. Sta net zo onbevangen tegenover de nieuwe technologie als onze peuters. Alleen DAN halen zij het maximale uit de toekomst, waarop ze zich nu al thuis op onze apparaten voorbereiden.

(Deze column is uitgesproken bij KoffieMax, Nederland 1 op 29 november 2011).

Nederland, de EU en de euro. Onderzoek tgv het 7e lustrum

Bij de uitzending van “In de Rooie Haan” op zaterdag 9 oktober 1976 presenteerde ik op verzoek van eindredacteur Jan Nagel, mijn eerste verkiezingsonderzoek. Felix Meurders en Wim Bosboom interviewden mij. Het was onderzoek uitgevoerd door NIPO , waar de door mij ontwikkelde correctiemethode overheen was gegaan. Het was in de aanloop van de fascinerende verkiezingen van 25 mei 1977 met in de hoofdrollen toenmalig premier Den Uyl, Minister Van Agt (van het net geformeerde CDA) en de jonge oppositieleider Wiegel.

Eens in de maand kwam ik met een nieuwe peiling. Onderzoek dat nog uitgevoerd werd door enqueteurs, die bij de mensen thuis kwamen. Ik was toen werkzaam voor het bedrijf Cebeon dat ik, samen met mijn goede vriendin Hedy d’ Ancona, had opgezet. Toen ik in 1980 (weer) bij Inter/View ging werken en we begonnen met telefoongestuurd telefonisch enqueteren (CATI) zijn we ook zelf het verkiezingsonderzoek gaan doen. Na het stoppen van “In de Rooie Haan” in 1988 met Ger Ackermans toen als hoofdredacteur presenteerde ik het onderzoek bij “Achter het Nieuws” (Paul Witteman) en later bij NOVA. In mijn media-archief treft u nog vele artikelen en interviews aan uit de periode 1976-2005.

Hoewel ik tussen 1986 en 2002 niet meer primair marktonderzoeker was en diverse andere klussen deed (met name op het terrein van ICT, marketing en Business Development) bleef ik wel tot eind 1999 het verkiezingsonderzoek (Politieke Barometer) begeleiden. En ook was ik betrokken bij de exit-onderzoeken die door Inter/View op de dag van verkiezingen werden uitgevoerd tussen 1989 en 1998.

Vanaf september 2002 ben ik bezig met online verkiezingsonderzoek. Eerst via het programma “Stem van Nederland” (SBS),  later via het onafhankelijke Peil.nl. Dit onderzoek wordt uitgevoerd in samenwerking met de prima specialist op het gebied van online panels “No Ties” te Monickendam, die alles wat je maar op onderzoek zou willen, snel en flexibel kunnen uitvoeren. Niet alleen voor mij, maar ook voor vele andere bedrijven en organisaties beheren zij vele online panels. Sinds 2002 zijn er op die manier circa 2500 onderzoeken door mij uitgevoerd. En dat is natuurlijk vooral mogelijk gemaakt door al de mensen die aan mijn panels mee hebben gedaan of doen (door de jaren heen zijn dat meer dan 150.000 mensen geweest) en bereid zijn de vragen te beantwoorden. Zonder hen zou ik 35 jaar lang niet geweten hebben wat ik had moeten doen en hoe de stemming was onder de Nederlandse bevolking.

Dus 9 oktober 2011 wordt een enigszins speciale dag. Ik ben van plan twee bijzondere onderzoeken te gaan doen om het 7e lustrum te vieren. Het ene onderzoek gaat over een belangrijk actueel onderwerp. Ik heb daarvoor gekozen “de toekomst van de EU en de euro”, omdat ik denk dat dit onderwerp een dominante rol zal spelen bij de politiek in Nederland in de komende jaren.

Het andere onderzoek wil ik graag laten samenstellen door de mensen die dit allemaal mogelijk hebben gemaakt, dus u. Het zal een onderzoek zijn met de door u ingediende vragen. Als u een vraag heeft die u aan een representatieve vertegenwoordiging van alle Nederlanders wilt stellen dan nodig ik u uit deze hieronder te plaatsen of te mailen naar maurice@dehond.nl. Dit zijn daarbij de voorwaarden (Lees ze aub):

1. De vraag moet een politiek onderwerp betreffen (in de ruimste zins des woords).

2. Het moet aan alle Nederlanders gesteld kunnen worden of  een grote groep (minimaal 20%) en kan dus niet een kleinere subgroep betreffen.

3.  Bij voorkeur dient de vraag geformuleerd te worden, zoals die in de vragenlijst direct kan worden opgenomen, maar zonodig doe ik dat of formuleer ik die vraag.

4.  De antwoorden op die vraag zullen via Peil.nl openbaar worden gemaakt en uitgedraaid worden naar stemgedrag Tweede Kamer 2010 en eventueel een of meer andere relevante kenmerken uit onze database.

U kunt de vragen hieronder formuleren of per mail naar maurice@dehond.nl.  Ik zal de binnenkomende vragen dan zelf hieronder plaatsen.

De sluitingsdatum voor in te dienen vragen is 6 oktober om 24 uur.

Als u ooit een ondervraagde geweest bent of op dit moment lid bent van Peil.nl (en u kunt dat ook nog steeds worden) dan dank ik u voor het feit dat u aan de onderzoeken heeft willen meewerken. En de anderen dank ik voor hun (jarenlange?) belangstelling voor mijn werk. Met uw aller steun hoop ik nog lang door te kunnen gaan.

Eerste rapport “In de Rooie Haan”, 9 oktober 1976

Maurice de Hond  (maurice@dehond.nl)

Mij verwondert dat nogal. Als een politicus, in een parlementaire democratie, zegt dat hij zich niets aantrekt van lobbyisten, of van de opvattingen van Amerika/Frankrijk of China, of van een bepaald belangengroep, kan ik me dat voorstellen (hoewel ik dat trouwens nogal weinig hoor). Maar niet als het gaat om opiniepeilingen. Want dat is niet zomaar iets wat een willekeurige persoon opschrijft, maar het laat zien wat de kiezers, nog specifieker JOUW kiezers, ergens van vinden.  Dat zijn de personen die op jou/jouw partij hebben gestemd bij de laatste verkiezingen en die jou/jouw partij zien als hun vertegenwoordiger binnen de parlementaire democratie.

Wij leven in een democratie, maar er zijn veel manieren waarop je een democratie kunt inrichten. De Nederlandse versie stamt uit 1848 en is sindsdien amper veranderd. Onze variant is van de Westerse democratieën er één waar de kiezers op grote afstand worden gehouden van vorming van besturen of benoeming van personen. Zo wordt in Nederland geen enkele functionaris, behalve een volksvertegenwoordiger, direct gekozen, en ook de meeste volksvertegenwoordigers worden gekozen omdat ze op een lijst staan van een partij en niet op persoonlijke titel.

Dus als een politicus zegt dat hij zich niets aantrekt van opiniepeilingen dan zegt hij eigenlijk dat hij zich niets aantrekt van zijn kiezers. En daar wringt nu net de schoen. Politici en commentatoren versimpelen dit “rekening houden met kiezers” alsof er bedoeld wordt  “het gewillig moeten opvolgen wat de meerderheid van de kiezers ergens van vindt”.  En daar keert men zich dan bijna walgend vanaf omdat het toch niet waar kan zijn dat – en ik parafraseer- die domme en ongeïnformeerde egoïstische massa tot betere conclusies kan komen dan die goed ingeformeerde, afgewogen en verantwoord opererende, deskundige politici. Als die massa tot dezelfde conclusies komt dan is alles goed en beroept men zich graag op de steun van die meerderheid. Maar zodra die conclusies verschillend zijn dan vinden zij per definitie dat die politici gelijk hebben en de massa niet.

De gemiddelde kiezer is niet dommer of egoïstischer dan een gemiddelde politicus. Over veel zaken heeft een burger op basis van zijn eigen ervaringen of die uit zijn persoonlijk netwerk (familie, vrienden en kennissen) best een redelijk gefundeerde mening. En last but not least. De meeste van die burgers zijn redelijke mensen die ook nog bereid zijn om naar hun politieke leiders te luisteren en –nu komt de essentie- ook bereid zijn om zich door die politieke leiders te laten overtuigen. (Of als ze niet overtuigd worden bereid zijn die politiek leider de ruimte te geven om een andere keuze te maken dan hij zelf).

En daar schort het nu precies aan. Politieke leiders in Nederland besteden heel weinig aandacht aan het overtuigen van de eigen kiezers. Men concentreert zich op het Binnenhof en dan lijkt het er vaak op dat men elkaar op inhoud probeert te overtuigen, maar vaak is het een vorm van handjeklap tussen regeringspartijen (doorgaans bij de formatie) of tussen partijen om meer dan 75 zetels te krijgen als steun. Men is dan met regelmaat bereid om de eigen overtuiging op een bepaald punt te laten vallen ten gunste van het binnenhalen van een ander punt.

En als men zich wel richt op de eigen kiezers dan is de invloed van die kiezers op de standpuntbepaling doorgaans al van te voren ingeperkt. Niets had Jolande Sap in de weg gestaan om vorige week donderdag  aan premier Rutte te vragen om de beslissing twee weken uit te stellen tot na het congres. Maar dat heeft zij niet gedaan, omdat zij bang was dat dan het congres haar in meerderheid zou vragen tegen te stemmen. En dat speelde dit keer bij Groen Links, maar had over dit onderwerp of andere onderwerpen ook bij andere partijen kunnen zijn gebeurd (of is gebeurd).

Echt politiek leiderschap is inderdaad niet het klakkeloos volgen van je kiezers. Modern politiek leiderschap is veel energie besteden aan het op een open en transparante manier je kiezers overtuigen van dat integere en afgewogen standpunt. Waarbij je laat zien dat je bereid bent om je ook te laten overtuigen door de standpunten van anderen. Het hoeft immers niet zo te zijn dat jouw standpunt per definitie de beste is of dat die van de kiezers per definitie niet goed is. En als je dat goed doet dan zie ik niet in waarom die kiezers in de meeste gevallen niet in meerderheid jouw standpunt zullen volgen of ten minste respect voor dat standpunt hebben.

En opiniepeilingen kunnen vandaag de dag snel en goedkoop een goed inzicht geven in standpunten en de ontwikkelingen ervan in de tijd. Standpunten waar een goed politicus veel mee kan doen. O.a. door te beseffen dat als die standpunten onder je eigen kiezers sterk verschillen van die van jou dat je veel energie moet besteden aan het overbruggen van die kloof. En misschien wordt het ook eens tijd om de invloed van de kiezer in Nederland op een geïnstitutionaliseerde manier te vergroten. O.a. via het direct kiezen van het functionarissen en het invoeren van het correctief referendum. Dat laatste is met 1 stem (die van Wiegel) in 1999 door de Eerste Kamer afgewezen. Het was al twee keer door de meerderheid van de Tweede Kamer aangenomen en 1 keer door de Eerste Kamer. Het is nu bijna 12 jaar later, en de diverse betrokkenen worden inmiddels beschreven als “mastodonten”.  Misschien tijd voor de nieuwe generatie politici dat proces snel opnieuw in te gaan?  Alle elementen liggen nog klaar uit de negentiger jaren.

Dat domino-effect treed op als er een meerdere landen een grote vertrouwenscrisis is tussen de bevolking en de leiding van het land, gecombineerd met een forse economische crisis (of hongersnood, zoals in de vorige eeuwen het geval was).

Als er in Nederland over dit soort ontwikkelingen wordt gesproken dan heb je steeds het gevoel dat het alleen kan geschieden in verre landen, waar hele of halve dictatoren al lang de baas zijn en geen sprake is van democratie. Dus men sluit impliciet of expliciet uit dat zoiets binnen Westerse democratieën kan gebeuren.  

Ik denk dat dit een foute inschatting is. De situatie bij de Westerse democratieën is niet één-op-één vergelijkbaar zijn met die landen waar de onrust tot machtswisselingen hebben geleid. Maar er is zeker een niet geringe kans aanwezig dat ook in één van die Westerse democratieën het volk in opstand komt hetgeen tot een aanpassing zal leiden van de machtsstructuur in dat land. En ook dan dreigt er in die Westerse democratieën een domino effect. Daarbij hoeft het niet te zijn dat dit allemaal gebeurt met grote geweldsuitbarstingen. Er zijn ook machtswisselingen geweest die vreedzamer verliepen. Grote aantallen mensen bivakkeren een lange tijd op een centraal plek om de machthebbers weg te krijgen.  

De elementen voor een dergelijke omslag zijn namelijk ook herkenbaar in veel Westerse democratieën. Er zijn veel landen waar voor een niet gering deel van de bevolking de economische situatie slecht is en de vooruitzichten gering (neem bij voorbeeld Spanje). De slagvaardigheid van de bestuurlijke leiding is laag (met op dit moment als ultiem voorbeeld België). En het vertrouwen van de burgers in de politieke leiders is niet groot en dalend (in vrijwel alle landen in Europa). Daarbij zie je vrijwel overal voorbeelden waar het 19^e eeuwse democratische systeem ervoor zorgt dat binnen de politiek regelmatig beslissingen genomen worden waar geen draagvlak bij de bevolking voor is. De besluitvorming voor de nieuwe Afghanistanmissie is daar een goed voorbeeld van. Ondanks het feit dat circa drie kwart van de aanhang van Groen Links tegen de missie is, besluiten de vertegenwoordigers van die kiezers voor de missie te stemmen. Uit Schaduwkamer.nl blijkt dat van de ruim 40 moties die in het najaar aan de kiezers zijn voorgelegd de Tweede Kamer in meer dan de helft va de gevallen anders besloot dan de meerderheid van de bevolking.

Het is opmerkelijk hoe de politieke en bestuurlijke elites in de Westerse democratieën (en zeker ook in Nederland) zich keer op keer niet lijken te realiseren dat de kloof tussen overheid en burger steeds groter wordt. En dat zij –met een beroep op hun eigen verantwoordelijkheid- besluiten nemen die absoluut niet gedragen worden door de bevolking. Impliciet (en vaak ook nog expliciet) geven zij aan zich beter/slimmer te voelen dan de mensen die zij vertegenwoordigen. Maar met grote regelmaat kan de burger vaststellen dat wat de overheid zegt of aankondigt niet klopt met de werkelijkheid. Vrijwel ieder infrastructureel project kost veel meer dan van te voren gesteld, duurt veel langer dan van te voren gepland, en levert doorgaans ook niet datgene op wat men heeft toegezegd. (Bij ICT-overheids projecten is dat meestal nog erger). De controle via toezicht bestaat doorgaans slechts op papier.

En als bij de verkiezingsuitslagen de gevestigde partijen (zwaar) verliezen, en er geen stabiel bestuur gevormd kan worden dan is het de schuld van die (domme) kiezer. En aan echte hervormingen waarbij de burger serieus wordt genomen begint men niet, bang dat men is dat het de eigen macht aantast.

Evenals Ben Ali in Tunesië en Mubarak in Egypte hebben ze niet door dat ze daarmee zelf de kans vergroten dat de Revolutie Domino uiteindelijk ook he zal treffen.

Eind jaren tachtig was er vervolgens een vergelijkbare zaak met een kinderrechter in Nijmegen. En hoewel het daar wel tot een veroordeling kwam, regelde volgens Keuls de toenmalige minister dat de betrokken rechter met spoed naar het buitenland kon verhuizen. Minstens drie gevallen waar rechters langdurig de wet overtraden en vanuit hun machtspositie misbruik maakten van mensen die op de een of andere manier afhankelijk van hen waren. Dat geldt ook voor Koos H., die in ruil voor zijn seksuele gunsten langdurig een vorm van bescherming genoot van rechter Stolk.

Ik zie grote parallellen met hetgeen zich binnen de katholieke Kerk afspeelde en afspeelt.  Al geruime tijd is in een aantal landen het onderwerp ‘seksueel misbruik door een RK-priester’ een groot onderwerp. In de VS speelt het al jaren en ook in Ierland is het al een tijd aan de gang. In andere landen werd gedacht dat het daar zo’n vaart niet heeft gelopen, maar dit voorjaar zien we in landen als Nederland en België ineens een soort van explosie. Honderden meldden dat zij seksueel zijn misbruikt. En in België moest zelfs een bisschop bekennen dat hij dat ook had gedaan en niet eens zo lang geleden. Ik behoor niet tot de categorie mensen die er nu maar vanuit gaat dat vrijwel iedere priester tot deze zaken in staat is. Wel denk ik dat het celibaat de kans groter maakt dat iemand daardoor seksueel afwijkend gedrag gaat vertonen. Het zal ongetwijfeld maar gaan over minder dan 1 à 2% van de priesters (en nonnen?).

Maar wat natuurlijk het meest schrijnende is , is iets wat we in het geval van de rechters ook zien: veel meer mensen dan alleen de betrokkenen zelf moeten op de hoogte zijn geweest van de misstanden en veel meer moeten een ernstig vermoeden hebben gehad. Maar dan zie je zowel in de Kerk als bij de magistraten (zittend en staand, zoals ook de reportage van Peter R. de Vries liet zien) de reactie dat men het belangrijker vindt om de problematiek naar buiten toe verborgen te houden dan aan de misstanden een einde te maken.

De eer van de instantie die je vertegenwoordigt of het ambt dat je bekleedt is belangrijker dan het feit dat er (seksueel) misbruik wordt gemaakt van jongeren die daar vaak de rest van hun leven last van hebben. En daarmee is iedereen die er intern wel van wist, maar er niets aan heeft gedaan, medeverantwoordelijk voor die misstanden. En dat zijn dus heel veel meer mensen dan alleen de daders zelf. Misschien is dat ook de reden dat na de uitzending van Peter R. de Vries een oorverdovende stilte over het onderwerp is neergedaald.

Te veel mensen achter de schermen hebben boter op hun hoofd. En waarom zoudendie misstanden uit de jaren zeventig en tachtig uit de vorige eeuw er ook nu niet op de een of andere manier zijn, maar dan met andere hoofdrolspelers?Op internet lees je wel eens bepaalde verhalen, die ik niet lang geleden nog als belachelijke spookverhalen zou hebben betiteld. Maar je kunt – nu ook weer na het zien van het programma van Peter R. de Vries en het lezen van het artikel van Rudie Kagie in Vrij Nederland – stellen dat blijkbaar alles denkbaar is. Interne correctiemogelijkheden werken blijkbaar niet, zodat de kans groot is dat misstanden voor de buitenwereld verborgen worden gehouden, ook nu nog.

Het was hartverscheurend om gisteravond in Nova te zien wat er is misgegaan in Zeeland, waardoor een man die werd vrijgelaten onmiddellijk twee van zijn kinderen vermoordde. En hoe vervolgens het OM in dit programma met hele en halve leugens probeert te ontkomen aan zijn verantwoordelijkheid. Het is duidelijk dat er veel gesloten culturen zijn die tot veel bereid zijn om de vuile was binnenshuis te houden en liever de misstanden laten bestaan dan corrigerend op te treden. Hoe erg die misstanden ook zijn.

Een centrale vraag is waarom zoveel anderen binnen die organisaties, die zich zelf niet aan misstanden schuldig maken, toch geen inspanningen verrichten om die misstanden aan de kaak te stellen en te zorgen dat ze stoppen. Ik denk dat in Nederland het antwoord duidelijk is. Kijk maar eens wat de rechercheurs Paalman & De Roy van Zuydewijn is gebeurd in de nasleep van de vuurwerkramp. Zij zaten goed wat betreft de onschuld van Andre de V., maar dat heeft ze wel hun baan gekost. En kijk eens wat er is gebeurd met Fred Spijkers of Ad Bos. Je wordt op geen enkele manier beschermd tegen de wraak van de leiding van de organisaties, die het liefst het deksel op de doofpot houden. Het lijkt erop dat de enige manier om dit soort misstanden en de omerta binnen dit soort instituties te doorbreken, bestaat in het instellen van een onafhankelijke onderzoeksinstantie met zeer ruime bevoegdheden, waar men desnoods anoniem terecht kan met klachten. In alle andere gevallen zal de deur op slot blijven, ondanks de lippendienst die men bewijst aan openheid en zelfkritiek. En we blijven het risico lopen dat mensen gebruikt en misbruikt worden door mensen die in een machtsrelatie tot hen staan.

Gisteravond bij Pauw en Witteman sprak Jan Marijnissen een aantal behartigenswaardige woorden over de zaak Lucia de Berk en het niet trekken van consequenties. En hij plaatste het terecht in een veel breder kader van de problemen van onze samenleving. (Kijk http://player.omroep.nl/?aflID=10852861 vanaf 34:00 of eigenlijk het hele interview vanaf  29:00).

En hoe goed hij het ook verwoordde, tegelijkertijd had ik ook bij hem hetzelfde gevoel als bij de uitspraak van een van de rechters uit Arnhem. Dat ons rechtssysteem goed werkt omdat de gerechterlijke dwaling rondom Lucia nu toch hersteld is. Wij noemen dit een gotspe (Goed voorbeeld van gotspe is: een man staat voor de rechter omdat hij zijn ouders heeft vermoord en vraagt om clementie omdat hij wees is). Die rechter ging namelijk gemakshalve voorbij aan het feit dat de enige reden dat Lucia vrij is gekomen is de hardnekkige strijd van een aantal burgers. En dat er veel tegenstand was al die tijd door degenen die medeverantwoordelijk waren voor de veroordeling van Lucia.

Wat helemaal schijnheilig is was het commentaar van Harm Brouwer. Ik vond het stuitend. Zowel hij als Minister Hirsch Ballin vergaten namelijk gemakshalve een heel belangrijk aspect. Dat toen de zaak weer heropend was in Arnhem het OM niet deemoedig optrad en vanaf het begin het Lucia de Berk zo makkelijk mogelijk maakte, maar vanaf de regiezitting de lijn volgde dat ze nog eens goed alles wilde onderzoeken, alsof men toch nog steeds vond dat zij de dader was (met weer een interessante bijrol voor de Eikelenbooms met hun criminalistische, onwetenschappelijke aanpak). Ook bij de eis die men stelde (vrijspraak) was het niet een ruimhargie erkenning van hun blunders, maar werd het nog steeds gebracht in de vorm waardoor het toch open bleef of Lucia het al dan niet gedaan had.

Niet alleen konden we aan de reacties van Metta de Noo en Ton Derksen zien hoe boos en emotioneel ze er toen onder waren, maar wat denken jullie dan wat Lucia ook die laatste twee jaar heeft meegemaakt. Juist door dit optreden van het OM heeft zij ook in die periode nog in grote onzekerheid verkeerd. De enige instantie die vervolgens de juiste beslissing nam, was het Hof in Arnhem die in haar vonnis geen enkele twijfel over liet. Maar het OM had al heel eerder in die laatste fase de juiste lijn kunnen volgen (in plaats van de krokodillentranen na het vonnis in Arnhem).

En diezelfde dubbelheid zit eigenlijk ook in de richting van Jan Marijnissen, althans de volksvertegenwoordigers in het algemeen. Zij zijn uiteindelijk de personen die wij gekozen hebben en die dus vanuit die positie niet alleen verantwoordelijk zijn wie er de leiding heeft over het Ministerie van Justitie, maar zij hebben ook een controlerende taak op de wijze waarop dat Ministerie functioneert. Het OM en de rechterlijke macht valt onder het Ministerie en de Minister is dus door de Kamer daarop aan te spreken. En op dat punt laat de volksvertegenwoordiging veel steken vallen. Ook zij lijken niet te willen beseffen hoe mis het is en lieten zich bij het debat over het rapport van de Commissie Posthumus over de Schiedammer Parkmoord in september 2005 in slaap sussen dat het slechts een incident betrof.

Ik ben ervan overtuigd dat er in Nederland alleen al op dit moment meer dan 50 langgestraften onschuldig vastzitten. En dat de hele benadering in Nederland van verdachten en gevangenen het helemaal niet zo is dat er sprake is van ”equality of arms” en wel sprake is van een grote willekeur. Wij zijn zo goed in het de les leren van andere landen als zij (Nederlandse) gevangenen slecht behandelen, maar weigeren onder ogen te zien wat er in Nederland op dit punt mis is. Luister nog maar eens goed naar de verhalen van Lucia de Berk zowel over de periode totdat ze veroordeeld werd als wat er in de gevangenis gebeurde. Niet alleen schaam je je rot over wat er gebeurd is, maar ook valt op het gebrek aan profesionaliteit van vrijwel alle betrokkenen van de kant van Justitie. (En dat was al opgevallen als je het rapport van de Commissie Posthumus las, waar dat ook uit iedere pagina opstijgt van alle betrokkenen). Het is wel zo dat het Ministerie van Justitie en dat de volksvertegenwoordigers hebben toegelaten dat een Officier van Justitie die toen een heel kwalijke rol speelde (volgens Van Koppen gelogen tegen de rechter) inmiddels rechter is in Dordrecht. Het OM in Nederland is volledig ontspoord en zij worden onvoldoende gecorrigeerd door rechters en helemaal niet door de politiek. 

En dat heeft niet alleen tot gevolg dat er vele gerechterlijke dwalingen plaats vinden, maar zeker ook dat er veel te veel schuldigen niet hun gerechtigde straf krijgen. Jusit een instantie als het OM (en politie), die vanuit de wetgever een grote macht heeft gekregen moet twee dingen zeker goed doen: zich volledig aan de wet houden en bij het zoeken naar een verdachte er ook alles aan doen om te kijken of de verdachte die men heeft misschienniet de dader is. En dan kom je het verst dat als er fouten worden gemaakt je daar onafhankelijk en transparant onderzoek naar doet en daar dan de consequenties uit trekt. En daar schort het zeer aan.

Als je klachten hebt over fouten gemaakt door de politie of het OM dan moet je bij het OM je klacht indienen……  En als de Rijksrecherche onderzoek doet, dan doet die het onder leiding van iemand van het OM. Er zijn diverse bewijzen dat zowel de Rijksrecherche als het OM vervolgens er veel aan doen om hun collega’s te ontzien en de vuile was niet alleen binnenboord houden, maar zelfs niet benoemen. Waar kan je dan als burger heen?

En daar, beste Jan, zijn de volksvertegenwoordigers medeschuldig aan. Misschien niet jij persoonlijk of de SP, maar het collectief dat “volksvertegenwoordiging” heet.

Niet alleen moeten nu snel onze volksvertegenwoordigers ervoor zorgen dat we een onafhankelijke herzieningsraad krijgen, waardoor in ieder geval politie, OM, NFI en rechters bij hun werk weten dat ze de kans lopen dat er uiteindelijk ONAFHANKELIJK onderzoek komt dat blunders en onwettelijk gedrag OPENBAAR zal maken.  Maar ook zullen de volksvertehewoordigers veel meer dan nu op basis van harde aanwijzingen van blunders binnen die justitiele keten de betrokkenen ter verantwoording roepen. 

Een parlementaire enquete over de misstanden binnen onze justitiele keten lijkt helemaal een onhaalbare zaak, want de beerput die dan opengetrokken wordt durft niemand in Den Haag aan. Maar het zou al heel goed zijn als er een onafhankelijk loket zou zijn waar de problemen kunnen worden aangemeld en serieus worden bekeken in hoeverre die meldingen verholpen kunnen worden en in welke mate het een aantasting zijn van de nette rechtsstaat die we zouden willen zijn. Alleen al bij mijn eigen ervaringen bij de strafzaak die ik meegemaakt heb kan ik al minstens 10 punten geven waarbij de rechten en belangen van verdachten door de Justitiele keten (fors) wordt geschonden en er geen enkele manier is voor die verdachte om daar iets aan te doen. (Een simpele, maar toch belangrijke die bij mij op dit moment speelt: Ik diende binnen twee weken na mijn veroordeling in cassatie te gaan. Heb dat dus in oktober 2009 gedaan. De zaak begint pas te lopen bij de Hoge Raad, en ik kan pas mijn cassatieschriftuur indienen, als de Hoge Raad het dossier van de zaak van het Hof uit Amsterdam ontvangt. Daarna kan het nog minstens een jaar duren voordat de Hoge Raad de zaak behandelt. Het is nu 6 maanden geleden dat ik in cassatie ben gegaan, maar het Hof uit Amsterdam heeft het dossier nog niet naar Den Haag gestuurd. 6 maanden dus, terwijl mijn dossier heel overzichtelijk is en er een uitgebreid arrest lag. Nu zit ik niet in de gevangenis om te wachten op de uitspraak van de Hoge Raad in cassatie, maar het zijn minstens 5 maanden teveel en je kan er als burger neits aan doen. En beste Jan, jij kon en kan dat wel. Aan de bel trekken bij dit en de vele andere misstanden bij Justitie.)

Ben jij ook verontwaardigd over hetgeen Lucia (en anderen) overkomt, besef dan dat over enkele maanden een regeeraccoord wordt gemaakt. En dat is het moment waarop besloten kan worden dat er een onafhankelijke herzieningsraad komt. Als je NU je volksvertegenwoordigers of je partij benadert heb je misschien een kans dat dit inderdaad gaat gebeuren en zal de komende jaren er echt een ommekeer komen bij het functioneren van onze rechtsstaat. Zo kan je een steentje bijdragen om te zorgen dat onze rechtsstaat die naam ook echt kan dragen.

P.S. De Volkskrant heeft een goed stuk geschreven over het belang van een onafhankelijke herzieningsraad. http://extra.volkskrant.nl/opinie/artikel/show/id/5604/Nipte_vrijspraak?utm_source=nieuwsklikker&utm_medium=application&utm_content=Nipte%20vrijspraak&utm_campaign=nieuwsklikker

Een half jaar geleden heb ik over de verschillen tussen de drie peilingen al een artikel geschreven dat u hier aantreft.  Maar ik denk dat het onderhavige artikel ook interessant is. Zeker ook voor degenen in de universitaire wereld die krtiek hebben op mijn werk, maar zelf hetzij zich niet realiseren of bewust negeren, dat de kiezer vergeetachtig is en accepteren dat gemiddeld 20% van de ondervaagden op dit moment niet meer weet wat ze in 2006 hebben gestemd. 

Het geheugenverlies van de kiezer en het effect op de peilingen

Verder vind ik het prima dat de ANWB via internet via een zeer uitgebreide vragenlijst een indruk wil krijgen van welke argumenten de leden (en niet-leden hebben) met betrekking tot de eventuele invoer van de kilometerheffing. En dat een bepaald medium via het zichtbaar maken wat een deel van haar lezers/luisteraars/kijkers vindt politieke druk wil uitoefenen is iets wat we ook gewend zijn (hoewel de toonhoogte en het volume wel ongekend is).

Maar ik moest lachen om de misverstanden die er sinds de opmerkingen van Minister Eurlings afgelopen vrijdag zijn ontstaan over ledenraadplegingen, peilingen en representativiteit.  Het belangrijkste misverstand dat onder veel mensen heerst (ook in het verleden heb ik dat ervaren), is dat als er maar heel veel mensen aan een onderzoek meedoen het dan ook representatief is.  Representatief onderzoek betekent dat je via een onderzoek onder een DEEL van de totale populatie een uitslag krijgt die je ook gekregen zou hebben als je ALLE personen uit de populatie had ondervraagd. Dus dat je met een onderzoek onder een deel van de Telegraaflezers een uitslag krijgt die je gekregen zou hebben als je alle Telegraaflezers had ondervraagd.

Om dat te bereiken moet het onderzoek aan bepaalde eisen voldoen, die door een combinatie van redenen tegenwoordig moeilijker bereiken te zijn dan toen ik 40 jaar geleden met (markt-)onderzoek begon.  Er zijn diverse methoden om desondanks toch die representativiteit te benaderen (zie www.peil.nl  onderdeel “onderzoeksopzet”).

De resultaten van de ANWB-ledenpeiling zullen ten aanzien van de tellingen per aparte vraag  niet percentages geven die je zou gekregen hebben als alle ANWB-leden ondervraagd zouden worden. Wel kan het zijn dat als men relaties tussen antwoorden gaat bekijken (zogenaamde kruistabellen) verbanden laat zien die je ook gekregen zou hebben als alle ANWB leden ondervraagd waren.

Eurlings opmerkingen van vrijdag, die wij volgens hem in DWDD, volledig verkeerd hebben begrepen, hebben er ongetwijfeld voor gezorgd dat mensen die sterk tegen de invoering van kilometerheffing zijn aan dat ANWB-onderzoek zijn gaan meedoen. Men had immers het gevoel dat men op die manier de invoering zou kunnen tegenhouden. Hoe dat werkt is ook goed te zien bij de Telegraafpeiling van dit weekend. Uit mijn onderzoek dat er wel naar streeft een representatief beeld te geven, blijkt circa 70% van De Telegraaf lezers tegen de invoering te zijn van kilometerheffing. Onder de deelnemers aan de Telegraafpeiling (die niet alleen maar Telegraaflezers hoeven te zijn) was deze score (“zeer verrassend” volgens de hoofdredacteur:) 89%.

Door de woorden van Eurlings van vrijdag heeft de ledenraadpleging van de ANWB ook een lading gekregen die heel duidelijk niet af te lezen was aan de opzet ervan en waarop ook duidelijk door de opstellers/uitvoerders niet op was geanticipeerd. Zoals bij voorbeeld het onderscheid tussen ANWB en niet-ANWB leden. De mogelijkheid om het meerdere keren in te vullen en de formulering van een aantal vragen (waarvan sommige in de rapportage waarschijnlijk niet zullen terugkeren).

Hoewel ik denk dat de woorden van Eurlings van afgelopen vrijdag niet anders begrepen konden worden dan zoals dit weekend werd gedacht en besproken, denk ik dat in de niet zo verre toekomst hij wel gelijk zal krijgen, maar anders dan men dit weekend dacht. Een breed draagvlak is met name onontbeerlijk omdat voordat de invoering een feit is er minimaal nog een nieuwe Tweede Kamer zich erover zal gaan uitspreken. De omvang , maar meer nog de kracht van de tegenstand, met De Telegraaf als invloedrijk platform, zal een rol gaan spelen bij de conclusies die de ANWB gaat trekken. Maar –en dat is nog belangrijker- het zal bij een aantal politieke partijen, zoals de VVD, ervoor zorgen dat ze de Tweede Kamerverkiezingen ingaan met een stèrke anti-kilometerheffing  campagne. En omdat na de volgende verkiezingen het zeer waarschijnlijk is dat er een coalitie van minstens vier partijen zal komen is de kans groot dat minstens één partij in die nieuwe coalitie het niet invoeren van de kilometerheffing  als harde eis inbrengt (en daar door De Telegraaf continu aan zal worden herinnerd). En dan is sterke tegenstand (ook als het wellicht maar een minderheid van de Nederlanders betreft) de doodsteek voor Eurlings project over kilometerheffing.

Overigens is het zo dat grootschalige projecten in Nederland vanuit de overheid georganiseerd waarbij technologie een cruciale rol speelt steeds niet alleen veel langer duren om in te voeren dan verwacht en veel meer kosten dan gedacht, maar ook veel problemen in de praktijk geeft (denk aan C-2000, belastingdienst, OV-chip). Ook vanuit die ervaring zou het me sterk verbazen als rond 2015 het projectplan van Eurlings zoals het nu op tafel ligt ingevoerd zal zijn en ongeveer werkt zoals gepland, laat staan het effect heeft zoals gewenst.

Enerzijds zou het goed zijn om veel kleinschaliger (proef-) projecten op te starten om vormen van wegbeprijzing uit te testen en daarbij ook te leren van bepaalde ervaringen in het buitenland. En anderzijds zou het heel goed zijn om snel het systeem van een correctief referendum in te voeren.  Dan ben je zowel niet overgeleverd aan niet-representatieve grootschalige onderzoeken die door belangengroepen worden ingezet voor beleidsbeïnvloeding, maar dan heb je ook een legitiem en krachtig instrument om volksvertegenwoordigers te corrigeren als ze blijken het hen gegeven mandaat niet goed te gebruiken. Een dergelijk referendum zou kunnen gehouden worden als bij voorbeeld minimaal 1 miljoen kiezers aangeven dat te willen. En het interessante is daarbij ook dat burgers dan veel duidelijker een medeverantwoordelijkheid zullen hebben gekregen als voorstellen uiteindelijk wel zijn ingevoerd.  Men had immers de mogelijkheid om het tegen te houden en kon blijkbaar niet voldoende tegenstand mobiliseren.

Hoe je het ook bekijkt, en wat je daar verder ook van vindt, in de toekomst zal door de hierboven aangegeven ontwikkelingen, draagvlak bij het politieke proces in Nederland nog veel belangrijker worden en op nog heel veel andere manieren dan dit weekend de publieke discussie beïnvloeden.

Het betrof een interview van Vice Premier Rouvoet bij nu.nl.    Daarin waarschuwde hij tegen “meningendemocratie”.   Dit staat o.a. in het artikel waarin hij spreekt over opiniepeilingen:  “We moeten de uitkomsten wegen, maar er ons niet door laten leiden. Dan heb je geen regering meer nodig en kan het land bestuurd worden door Maurice de Hond of mensen van de politieke barometer.”

De vicepremier bestrijdt de heersende opvatting dat de kloof tussen burger en politiek groter is geworden.  ”We moeten uitkijken dat de afstand juist niet zo klein is geworden dat regering en parlement direct reageren op de veronderstelde mening van de bevolking. Ik zag van de week een peiling waaruit bleek dat zoveel procent van de Nederlanders van mening is dat de opwarming van de aarde een hype is. Voor we het weten nemen we ook aan dat dat waar is en ondernemen we hierop actie als parlement en regering.”

Nu ga ik maar even voorbij aan de eigenaardigheid van de regels in het reservaat van de Amish dat iemand die 4% (!) van de bevolking achter zich heeft vice-premier kan worden.  Maar Rouvoet denkt, zoals velen in het reservaat Binnenhof denken, dat het mandaat dat men bij een verkiezing van de kiezers krijgt, in feite onbeperkt is en duurt tot de volgende verkiezingen. Wat hij met dat mandaat doet, dat hij gekregen heeft van de kiezers, dat bepaalt hij volledig zelf. Of hij zich aan zijn verkiezingsprogramma houdt en/of aan de toezeggingen voor de verkiezingen aan zijn kiezers is louter een afweging van hemzelf.

O ja. En als je hem daarop aanspreekt dan zegt hij dat hij door de LEDEN van zijn partij tussentijds wordt ondersteund en bij de jaarlijkse vergaderingen niet wordt weggestemd. (Of hij refereert naar zijn -maar dat geldt dan alleen voor zijn het type van Rouvoet- speciale relatie met een hogere macht. Volgens mij ongeveer dezelfde macht waar de Amish hun levensstijl op baseren).

Voor de “Amish” op het Binnehof zijn opiniepeilingen alleen maar lastig. Zeker als men tot een regeringspartij behoort. Want die kunnen de fictie doorbreken dat wat de politici doen ondersteunt wordt door een (duidelijke) meerderheid. En dat is niet exclusief iets dat voor Rouvoet geldt, maar voor een politicus van welke partij ook op het moment dat hij in de regering zit. Eigenlijk willen de “Amish” in hun reservaat helemaal niets horen van de wereld erbuiten. Alleen een korte tijd voor verkiezingen want die kunnen invloed hebben op wat wijzigingen in de leiding van het reservaat. Maar zodra die verkiezingen zijn geweest sluit men de hekken van dat reservaat het liefst weer potdicht tot vlak voor de volgende verkiezingen.  

(Sorry, nu moet ik dit even zelf corrigeren. Ik merk namelijk nogal vaak dat als er een controversieel onderwerp is en uit een opiniepeiling blijkt dat er wel een meerderheid is van Nederlanders die achter het standpunt van de regering staat, dan aarzelt men het niet om dat resultaat wel te gebruiken. Zoals minister Eurlings onlangs deed bij het spoeddebat over zijn voorstellen over kilometerheffing. Maar ik ben ervan overtuigd dat als er geen meerderheid was geweest dat hij niet alleen dat resultaat niet zou hebben gebruikt, maar had genegeerd of zelfs a la Rouvoet iets had gezegd waarbij hij had afgegeven op die opiniepeiling).

Ik heb al eerder beschreven dat uit www.stemmingtracker.nl blijkt dat bij 27 belangrijke stemmingen van de Tweede Kamer in 2009 in meer dan de helft van de gevallen de meerderheid van de Tweede Kamer een andere meerderheid was dan de meerderheid van de Nederlanders aangaf.  Maar we weten toch hoe het binnen het reservaat bij veel stemmingen gaat. Regeringspartijen zijn voor en oppositiepartijen tegen (met soms wat uitzonderingen) of andersom. Het oordeel wordt vaak niet gebaseerd op de merites van een voorstel, maar slechts op wie het voorgesteld heeft en hoe de machtspolitieke hazen vervolgens lopen. En bij de stemmingen spelen de opinies van de kiezers geen enkele rol. (Zoals bij de Amish moderne technologie van na 1850 zoals auto’s e.d., niet gebruikt worden).

Als je in dat reservaat leeft, zoals Rouvoet, dan roep je dus dat je bestrijdt dat de kloof tussen politiek en burger groter is geworden. En ook nog dat die afstand juist te klein aan het worden is. (En dan gebruik je nog een belachelijk voorbeeld ook. Uit onderzoek blijkt dat ongeveer 20% van de Nederlanders denkt dat menselijke activiteiten niets te maken hebben met de opwarming van de aarde.  Lees hierrboven nog eens terug hoe onnavolgbaar Rouvoet dat resultaat van een onderzoek gebruikt om te laten zien hoe gevaarlijk de meningendemocratie wel kan zijn.)  Het lijkt een beetje op dat interview van die andere Amish (Ter Horst), die opriep tot een opstand van de elite in VN. (Een soort oproep van de Amish in het reservaat aan mogelijke gelijkgestemden buiten het reservaat die daar met hun eigen zendingswerk moesten gaan beginnen).

Het onbegrip van hoe de wereld er anno 2010 uitziet is groot op ons reservaat in het hartje van De Haag. En de enige manier waarop de Amish reageert op de bedreigingen van die buitenwereld is de eigen interne regels nog meer aan te scherpen en toe te passen.  En aan hun kinderen verschrikkelijke verhalen te vertellen over die boze buitenwereld.

En zo moeilijk is het niet om als modern politicus op het Binnehof te opereren anno 2010 en op een goede manier om te gaan met peilingen die inderdaad vrijwel permanent weergeven wat er onder de bevolking leeft (en wat Rouvoet c.s. ook verder zouden willen, dat is iets wat zal blijven bestaan).  Hier volgen wat adviezen voor de bewoners van ons Reservaat:

- Je zit daar met een mandaat van de kiezer, wees daar 4 jaar lang bewust van.

- Bij belangrijke beslissingen is het goed om je ervan te vergewissen of jouw opvatting nog hetzelfde is als een duidelijke meerderheid van je mandaatgevers. Is dat niet het geval dan zijn er twee mogelijkheden. Probeer jouw mandaatgevers in meerderheid te overtuigen dat jouw opvatting de goede is (lijkt me een belangrijke kwaliteit van een politicus). Mochten ze het toch niet in meerderheid eens met je zijn vraag je dan eens af of zij misschien wel eens het bij het juiste eind hebben en jij niet en pas je opvatting aan.  Als je dat open, transparant en met respect met je mandaatgevers communiceert zal je je verbazen hoe vaak ze bereid zijn om jouw opvatting te volgen, maar ook dat ze als ze dat niet doen, ze toch wel eens gelijk kunnen hebben. Herinner je bij voorbeeld dat in Amsterdam in 1997 bij een referendum een meerderheid (65%) TEGEN de aanleg van de N-Z lijn was. Maar dat vervolgens de Amsterdamse Amish op basis van het feit dat de opkomst te laag was toch hun plannen hebben doorgezet, waarbij inmiddels is gebleken dat men sindsdien, en ook al ervoor, ongeveer alles fout heeft gedaan wat men fout heeft kunnen doen. 

-  Wees voorafgaande aan de verkiezingen eerlijk en transparant. Zeg alleen wat je inderdaad denkt daarna te kunnen realiseren en spreek ook je voorkeuren uit. En hou je na de verkiezingen aan wat je hebt toegezegd of -als er toch belangrijke redenen zijn om ervan af te wijken- doe dat pas na het toepassen van het vorig advies.

-  Wees bereid bij belangrijke beslissingen waar blijkbaar een behoorlijk deel van de Nederlanders niet mee eens is dat aan een correctief referendum te onderwerpen. Alleen al het bieden van die mogelijkheid (bij voorbeeld als 1 miljoen Nederlanders dat ook expliciet wensen) zou er voor kunnen zorgen dat het vertrouwen in het politieke systeem bij de kiezer wordt versterkt. Men is namelijk bereid zich als het ware kwetsbaar op te stellen en de eigen beslissing te laten onderwerpen aan het oordeel van de mandaatverstrekkers. Vertrouwen is namelijk geen eenrichtingen weg. Je kan geen vertrouwen krijgen van de kiezer als je als politicus geen vertrouwen geeft aan de kiezer.

-  En realiseer je ten slotte ook dat de kiezer niet gek is, goed geinformeerd, bereid zich te laten overtuigen als hij serieus genomen wordt, en veel minder irrationeel handelt dan de politicus vaak roept om zich daardoor aan die mening zoals geuit bij peilingen te kunnen onttrekken.

Er is echter een belangrijk verschil tussen het reservaat van de Amish en ons reservaat op het Binnenhof. De Amish gaan alleen over het leven binnen hun reservaat. Buiten het reservaat heeft niemand last van ze. Maar beslissingen van de Amish op het Binnenhof  beinvloeden de wereld erbuiten. (Gelukkig niet in de mate waarin zij dat zelf denken).  En dan loop je het risico dat die buitenwereld de Amish binnen dat reservaat wegjaagt. Hetzij door gebruik te maken van de regels die in 1848 daarvoor zijn ingesteld of -als dat niet lukt of niet het gewenste resultaat heeft en er weer andere Amish gaan zitten- de regels van 1848 met geweld af te schaffen.

De opnamen in 2004 waren drie weken na de moord op Van Gogh. Wilders was drie maanden ervoor uit de VVD gezet/gestapt. Het nieuwe kabinet zat een half jaar.

Na de opnamen van het programma heb ik de DVD gekregen met het complete gesprek (van ongeveer 1 uur) wat ik in 2004 heb gevoerd. Het is heel jammer dat de programmamakers die hele tape niet via internet beschikbaar stellen. (Ik heb gevraagd of ik dat dan zelf mocht doen, maar de rechthebber -NPS- weiger dat om de een of andere reden).

Zowel in 2004 als in 2009 gaf ik aan dat ik denk dat ik het qua hoofdlijnen op de diverse terreinen die we besproken hebben wel ongeveer goed zal hebben, maar dat op de detailinvulling er natuurlijk veel niet uitgekomen zal zijn. En ik denk dat als je de uitzending gezien hebt je wel ongeveer die indruk zal hebben. Daarbij is het ook zo dat bepaalde voorspellingen uit 2004 in 2009 niet uitgekomen zijn, maar de kans zeker aanwezig is dat het in de toekomst nog wel uitkomt, maar blijkbaar de periode van 5 jaar tekort was. Zo maak ik me nog steeds ongerust voor een terroristische aanval met een vuile bom. Tegelijkertijd kan je ook vaststellen dat het moment waarop je zoiets gevraagd wordt ook invloed heeft op je verwachtingen. Niet alleen worden de vragen van Jeroen voor een deel bepaald door de gebeurtenissen van dat moment, maar ook je antwoorden worden daar voor een deel door bepaald. Als het gesprek niet eind november 2004 had plaatsgevonden, maar eind oktober 2004 -dus voorafgaade aan de moord op van Gogh- was dat gesprek toch enigszins anders. (Zo hebben we in 2004 vrij weinig over technologie gesproken en de gevolgen daarvan. Was -zeker voor mij- toch een interessant onderwerp. Bedenk dat op dat moment YouTube nog niet bestond, noch Facebook en Twitter).

Bij mijn lezingen geef ik vaak het volgende voorbeeld. In 1910 was er iemand die voorspelde dat in 2000 iedereen over een vliegtuigje zou beschikken en daarmee overal naar toe kon gaan. Nu zou je kunnen zeggen dat die voorspelling letterlijk gezien niet is uitgekomen. Maar functioneel gezien wel. Als je wilt ben je snel op een vliegveld en kan je in een vliegtuig zitten en naar vrijwel iedere plek op aarde vliegen.

Zo kan het gebeuren met veel voorspellingen. De kans dat ze letterlijk uitkomen is vaak klein, maar als je op een wat hoger abstractieniveau blijft zitten dan is de kans wel groot. Als je op technologie gebied naar de toekomst kijkt dan zijn een aantal belangrijke trends te zien. We zullen altijd en overal online zijn. Alles komt online (apparaten en voorwerpen). Je hebt er geen computer of telefoon meer voor nodig, althans niet in een zichtbare vorm. En alles zal mt alles gecombineerd kunnen worden. Maar hoe zich dat nu feitelijk zal aandienen weet ik niet. Wel zal het zo zijn dat je op elke plek waar je bent alle informatie hebt die je op dat moment nodig hebt, gezien vanuit jouw persoonlijke insteek. Zo denk ik dat dit filmpje een goede indruk geeft van welke richting we uitgaan. Maar niet omdat het apparaat precies op die manier er over een tijdje zal zijn. Maar wel dat de functionaliteiten die dit apparaat laat zien in de niet zo verre toekomst beschikbaar zullen zijn (en waarschijnlijk ook nog andere die erop lijken, maar we nu niet eens kunnen bedenken).

En vind je het leuk om “15 jaar later” mee te maken. Lees dan mijn boek uit 1995 over de door mij verwachte opkomst van internet.  Op dat moment waren er in Nederland minder dan 100.000 internetgebruikers.

Ik denk dat tussen 2010 en 2020 de politieke structuren in de Westerse democratieen veranderingen gaan doormaken. Onze inrichting van onze maatschappij en een volledig achterhaald systeem dat de naam democratie eigenlijk niet zou mogen hebben, sluit steeds minder aan bij de ontwikkeling van die samenleving. De top-down structuur van het systeem blijkt een steeds grotere kloof teweeg te brengen tussen de overheid en de burgers, hetgeen tot steeds grotere verschuivingen zal leiden bij verkiezingen en -mede daardoor- tot een steeds zwakker bestuur. Het systeem in Nederland is uit het lood geslagen en de kans dat het zonder ingrijpende veranderingen weer in het lood kan worden gezet is klein. 

Het gebrek aan professionaliteit (en helaas ook met regelmaat het gebrek aan integriteit) van het systeem komt voor de massa vaak pas naar voren als men onderzoekscommissies benoemd bij grote incidenten. Zoals onlangs weer bij de Amsterdamse N-Z lijn, maar zo kan je een rijtje noemen van de laatste 15 jaar. Overheden die facades hebben opgehouden waardoor je als burger zou moeten denken dat ze bij hun besluiten weten wat ze doen en bij de uitvoering van de werkzaamheden een bepaalde kwaliteit in acht houden.

Helaas is het zo dat dit gebrek aan professionaliteit (en integriteit, waarbij men vaak probeert de eigen fouten en gebreken met man en macht verborgen te houden) op veel meer plekken van de overheid en op veel meer momenten dan waar we die onderzoekscommissies voor hebben, voorkomen.  Zo weet ik uit het bestuderen van de dossiers dat al die wanstaltige fouten die gemaakt zijn bij de Schiedammer Parkmoord (en die we alleen kennen dankzij de bekentenis van de echte dader en de onderzoekscommissie die daarna is begonnen) veel vaker voorkomen bij het werk van het OM, politie en NFI. Werk dat niet alleen ervoor zorgt dat er onschuldigen jarenlang vast zitten, maar ook -en minstens net zo erg-  nog veel meer daders niet gepakt/veroordeeld zijn. Maar wat wil je als de baas van het OM (Harm Brouwer) schaamteloos voor de media staat te liegen (ik heb daarover in de uitzending gesproken en heb dat o.a. in mijn pleidooi bij de rechtbank in de strafzaak wegens smaad die tegen mij gevoerd is, verteld en volledig onderbouwd. Ben je in die pleidooi geinteresseerd dan moet je me even een mail sturen: maurice@dehond.nl).

Als men krampachtig probeert de fouten onder de pet te houden dan weten we in ieder geval dat men die fouten blijft maken en ook niet bereid is zelf lering te trekken van hetgeen men fout doet. (Zo ben ik in september door een journalist benaderd voor een artikel in het blad Opportuun mee te werken aan een artikel in de serie BuitenOm. Waar buitenstaanders hun mening geven over het OM.  Ik heb een uitgebreid gesprek met hem gevoerd en verteld wat er volgens mij aan schortte. Het uitgewerkte artikel van dat interview heb ik nooit gezien, maar kreeg wel een melding van iemand van het OM dat het een fout was dat men mij had geinterviewd, maar dat het artikel niet geplaatst zou worden!)

Leuk vond ik zelf het gesprek met Jeroen ten aanzien van technologie en zijn dedain over Twitter. Wat mij vaak opvalt is dat over nieuwe technologie (en dat was ook al mijn ervaring bij de opkomst van de PC aan het begin van de jaren 80 en internet rondom 1995) mensen vaak een afwijzende mening hebben zonder dat ze er eerst goed mee kennis hebben gemaakt. In 1985 was er een discussie op de televisie van schrijvers over de PC. Allemaal spraken zij hun afschuw uit over het werken met een PC, ipv met een pen of schrijfmachine. Je kon meteen zien, volgens hen, als iemand met de PC een boek had geschreven en zelf zouden ze er nooit mee werken…….  En ook weet ik nog goed hoe afwijzend de reclamewereld aan het eind van de 80er jaren reageerden op de Mac……..

Het gaat mij er nooit om dat mensen de nieuwe technologie MOETEN gebruiken. Dat is vanzelfsprekend hun eigen keuze. Maar wat mij altijd irriteert is als mensen met betrekking tot technologische ontwikkelingen waarbij je ziet dat velen het al aan het gebruiken zijn, hun oordeel klaar hebben, zonder dat ze zelf enige tijd en energie hebben besteed om er echt mee kennis te maken. En zeker mensen die in verantwoordelijke posities zitten (in bedrijf, politiek of media) kunnen daarmee dan fouten maken, omdat ze uit onwetendheid de verkeerde beslissingen nemen. Zo zeg ik altijd dat als Wim Kok in de jaren negentig wel zelf een enthousiaste PC- en internetgebruiker was geweest hij niet verantwoordelijk was geweest voor de aanleg van de Betuwelijn, maar voor een glasvezelnet naar ieder huis en kantoor in Nederland, zodat we al van het begin van deze eeuw een grote voorsprong hadden gehad op de rest van de wereld ipv miljarden en miljarden besteed te hebben aan iets wat voor de economie van Nederland veel minder rendement geeft.

Een ding weet ik zeker. De komende 5 jaar zal er (nog) meer veranderen dan de afgelopen 5 jaar en ik ben bang dat we daar slecht op voorbereid zijn. Als er veel verandert ontstaan er veel kansen. En als je die kansen niet ziet zijn er alleen maar bedreigingen!

P.S. Ik vraag jullie aandacht voor deze oproep die ik per mail ontving. Ik weet helaas hoe jong je al als vrouw borstkanker kan krijgen en wat het voor gevolgen heeft:

Bianca Bolleurs heeft 6 november een petitite geopend met het verzoek het bevolkingsonderzoek naar borstkanker te vervroegen naar 30-jarige leeftijd (leeftijd waarop bevolkingsonderzoek voor baarmoederhalskanker plaats vindt).
Borstonderzoek wordt pas vanaf 50-jarige leeftijd standaard bij iedere Nederlandse vrouw uitgevoerd. Dit is veel te laat, omdat borstkanker helaas ook steeds vaker wordt vastgesteld bij vrouwen jonger dan 50 jaar.

De petitie is ondertekenbaar, hij zal worden ingediend in maart 2010, tot die tijd is het belangrijk dat er zoveel mogelijk handtekeningen worden verzameld.

Dit is de link:
http://borstkankeronderzoek.petities.nl

Ik ben 8 jaar ouder dan Clairy Polak, maar wellicht kan ik haar wel uitleggen waardoor niet iedereen in Nederland zichzelf of zijn (jonge) kinderen laat inenten tegen Mexicaanse Griep.

In 1974 kreeg mijn vrouw vreemde uitvallen. Gedurende 10 a 30 seconden zat ze volkomen stil en was even helemaal weg. Ze kreeg ECG’s bij een neuroloog en moest vervolgens zware medicijnen gebruiken. Daardoor werden de uitvallen minder, maar verdwenen niet helemaal. Twee jaar lang gebruikte ze die medicijnen. Toen was ze bij een kennis in het buitenland en ontmoette toen een Professor in de neurologie. Die hoorde het verhaal aan, zei dat ze belachelijk zware medicijnen gebruikte voor de klacht en vroeg of ze de pil gebruikte. Toen ze bevestigend had geantwoord raadde hij haar aan een tijdje met de pil te stoppen en met die zware medicijnen. De klachten verdwenen als sneeuw onder de zon. Desondanks ontkenden de neuroloog en de fabrikant van de pil later dat haar klachten iets met de pil te maken zouden hebben gehad. (Enkele jaren later kreeg ze borstkanker en overleed daaraan. In welke mate die zware pillen die ze 2 jaar heeft genomen daar een rol bij heeft gespeeld is niet meer vast te stellen. Maar goed voor haar gezondheid zijn ze niet geweest)

Tien jaar later sprak ik met iemand die nogal last had van migraine. In het gesprek gaf ze aan dat sinds haar 16^e te hebben. Ik vroeg of dat ongeveer het moment was dat ze begon met de pil. Ik vertelde toen de ervaring met mijn vrouw en gaf aan dat de migraine wellicht samenhing met het pilgebruik. Baadt het niet dan schaadt het niet. Ze stopte een tijd met het gebruik van de pil en kreeg geen migraine meer. Sindsdien weet ik zelf van minstens 5 vrouwen met een vergelijkbare ervaring, waarbij het stoppen met de pil ook zorgde voor het verdwijnen of het aanzienlijk verminderen van migraine.

In 2002 kreeg mijn zoon Marc een dwarslaesie door een serie van genante fouten in een Amsterdams ziekenhuis, afdeling neurchirurgie.  Als je de details wilt weten, lees zijn boek “Kracht”.  En je kunt hier lezen wat er vervolgens ook weer mis ging toen hij een aantal jaren later in het ziekenhuis moest opgenomen worden voor een blaassteenoperatie. Fouten die, ondanks een uitgebreide bespreking vooraf, vooral samenhingen met interne communicatiefouten en gebrek aan goede organisatie door de medici en verplegers.

Tegelijkertijd heb ik ook hele goede ervaringen met de gezondheidszorg. Gelukkig was ik er zelf niet zo van afhankelijk, maar bij familieleden heb ik vele uitstekende artsen, verpleegkundigen, en andere behandelaar bezig gezien.

Uit dit alles heb ik wel een aantal belangrijke lessen getrokken.

1. Het gaat om MIJN lichaam en MIJN gezondheid. Ik ben daar als eerste verantwoordelijk voor.  Alle artsen en andere deskundigen zijn mijn adviseurs, waarbij de eindbeslissing altijd aan mijzelf ligt.  De enige die de gevolgen van die beslissing namelijk draagt ben ik en niet die artsen en andere deskundigen.
2. Ik hecht waarde aan datgene wat de deskundigen, die ik raadpleeg vinden. In het overgrote deel van de gevallen zal ik hun advies volgen. Maar ik doe dat niet als een automatisme. Zo heb ik een uitstekende huisarts die mij vertelt wat hij denkt dat mijn klacht is, inclusief zijn twijfels, en vervolgens mij een aantal mogelijke aanpakken voorlegt met de plussen en minnen en mij de keuze laat maken. Ongetwijfeld kies ik dan vrijwel steeds datgene wat hij de beste keuze vindt, maar het is uiteindelijk (ook) mijn eigen keuze.
3. Datgene wat medici op een bepaald moment als optimale aanpak vinden, kan in de tijd gezien veranderen door nieuw onderzoek, bepaalde ervaringen. Ik zou een waslijst kunnen opnoemen, maar een eenvoudig voorbeeld is: 30 jaar geleden moesten baby’s op hun buik slapen, nu op hun rug.  En dan is het ook nog vaak dat er geen uniforme mening is onder artsen laat staan tussen artsen in verschillende landen of continenten. Uit eigen ervaring weet ik dat ontwikkelingen op het gebied van borstkanker uit 1980 in de VS in Nederland werd afgewezen, terwijl dat 10 jaar later in Nederland gemeengoed was.

En het is dus zeker niet zo dat wat in Nederland de geldende aanpak is per definitie beter is dan in een ander land. (Kijk nog eens naar de uitzending van Zembla van afgelopen zondag over de relatief hoge babysterfte in Nederland).

Medicijnen, en ook vaccinaties, kunnen bijwerkingen hebben. Meestal al bekend bij de introductie, soms pas later bekend. Een uiterst sterk medicijn tegen zware acne, Roaccutane, wordt sinds begin van de jaren tachtig voorgeschreven. Een medicijn met forse bekende bijwerkingen (zoals ernstige geboorteafwijkingen bij baby’s) en dus moeten zwangere vrouwen en vrouwen die binnenkort zwanger willen worden er ver vanaf blijven. Omdat ik dit medicijn in 1985 heb voorgeschreven gekregen en gebruikt, heb ik de ontwikkelingen rondom dat medicijn met enige aandacht gevolgd. In 1998 werd –op basis van gebruikservaringen- aan de bijsluiter toegevoegd “depressies tot en met zelfmoordneigingen”.  Google maar eens naar dat onderwerp dan zie je hoe bij voorbeeld in Engeland ouders van kinderen die Roaccutane hebben gebruikt over dit onderwerp bezig zijn om gebruikers en fabrikant duidelijk te maken dat dit een mogelijke (ernstige) bijwerking is.

Onlangs heb ik een onderzoek gedaan naar slechte ervaringen van patiënten met behandelende artsen en specialisten. Ongeveer 20% van mensen die zijn behandeld voor iets meer dan een griep door medici (circa 1.5 miljoen per jaar) hebben min of meer serieuze klachten.  Over de behandeling, over de  diagnose of ook meerdere keren gemeld door drank- of drugsgebruik van de arts. En nog meer over het feit dat men nergens met de klachten toe kan of niet serieus werd genomen.

Uit een Europees onderzoek is gebleken dat in Nederland jaarlijks bijna 2000 mensen overlijden aan medische fouten en een veelvoud, zoals mijn zoon, forse schade hebben opgelopen. Ook daarbij valt het op hoe moeilijk mensen gehoor kunnen krijgen voor hun klachten en hoe weinig er binnen de medische wereld mee wordt gedaan. 1Vandaag had daar donderdag een item over.

Bij het nemen van medicijnen of vaccinaties is het derhalve zeer legitiem te overwegen wat de voordelen en mogelijke nadelen kunnen zijn van het medicijn of de vaccinatie. Daarbij zal de mening van specialisten zeker een heel belangrijke rol spelen. Maar dat betekent niet dat je vervolgens je eigen afwegingsproces daar volledig ondergeschikt aan maakt. En klakkeloos overneemt wat er gezegd wordt.

Wat jij en Prof. Goudsmit gisteravond in de uitzending misschien even vergeten waren, is dat voor het normale vaccinatieprogramma van zuigelingen vrijwel iedereen in Nederland hun kind bij het consultatiebureau laten vaccineren (zoals mijn vrouw en ik het ook hebben laten doen met onze dochter die inmiddels ruim 6 maanden is). Men beseft blijkbaar heel goed dat men dan ingeent wordt tegen een mogelijke ziekte, die hele ernstige gevolgen kan hebben en de kans daarop is dan niet miniem klein. Dus die argumentatie bij jullie gesprek gisteravond, dat jongeren niets weten van die ernstige ziektes en daarom bezwaar hebben tegen vaccineren, is aantoonbare onzin, want anders zou de mate van vaccinatie van zuigelingen tegen o.a. polio niet zo hoog zijn.

De sleutelvraag bij het mogelijk niet laten vaccineren bij de Mexicaanse Griep zit in de afweging van mensen (voor zichzelf of als ouders van jonge kinderen) hoe ernstig de risico’s van deze ziekte is. En of de aanpak die in Nederland wordt voorgesteld inderdaad de beste aanpak is. Er zijn bij voorbeeld heel veel landen (de meeste Westerse landen) waar niet gesteld wordt dat kinderen tussen 0 en 4 jaar ingeent moeten worden. Zijn die deskundigen daar gek of veel slechter dan de deskundigen in Nederland? En er is vrijwel geen land ter wereld waar de vaccinatie twee keer dient te geschieden, behalve in Nederland. Weten wij het dan beter?  Het is echt heel gemakkelijk om te zeggen dat twee keer vaccineren beter is dan een keer vaccineren. Maar met die theorie is vier keer vaccineren nog beter. Doen we toch ook niet!

Als je goed om je heen hebt gekeken, en de ontwikkelingen van de Mexicaanse Griep elders volgde, waar het eerder dan in Nederland zich aan het verspreiden was, dan kon vastgesteld worden dat enerzijds het tempo van verspreiding veel minder groot was dan aanvankelijk werd gevreesd. En anderzijds was ook duidelijk dat de gevolgen voor mensen die de Mexicaanse Griep kregen leken op de gevolgen van een normale griep. Gelukkig maar.

Terecht dat in april/mei de alarmklokken werden geluid. En ook terecht dat de overheid zich voorbereidde op de mogelijk ernstige gevolgen en zich ruim voorzag van vaccinaties. Maar er is ook sprake van voortschrijdend inzicht. En die kon al ergens in juli-augustus zijn dat het mee leek te vallen.

Misschien irriteert het nogal wat burgers om enerzijds hierover amper met de deskundigen een serieuze discussie te kunnen voeren, en zetten zij vraagtekens bij stelligheden die worden beweerd (zoals 2 keer vaccineren in Nederland), terwijl er ook heel veel deskundigen in de wereld zijn die daar andere meningen over hebben. En willen zij zelf hun afweging maken, waarbij zij ervoor passen om voor halve idioot uitgemaakt te worden als zij bij die afweging in het geval van Mexicaanse Griep stellen dat zij de risico’s van die griep niet groot genoeg vinden om tot vaccinatie over te gaan.

En stel niet dat het toch altijd beter is te vaccineren dan niet te vaccineren. Want volgens mij werden vorig jaar de kinderen tussen 0 en 4 niet ingeent tegen de normale griep, terwijl die ook een deel van die kinderen ziek maakt en ook onder –gelukkig een heel klein deel- tot ernstige gevolgen heeft geleid.

Ik zelf vind het wel onbegrijpelijk als mensen hun kinderen niet tegen polio laten inenten. Ik kan het echter wel begrijpen als mensen hun kinderen of zichzelf niet laten inenten tegen Mexicaanse Griep. Laten we hopen dat in de toekomst geen nieuwe varianten van de griep opduiken die wel gevolgen zal hebben lijkend op die van de Spaanse Griep uit 1918. Maar ik durf met je te wedden dat als dat dan zou gebeuren het percentage van de mensen die zichzelf of hun kinderen laten vaccineren de 100% dicht zal naderen.

Analyse tussentijdse Gemeenteraadsverkiezingen nov 2009

De opzet van de site van het  Instituut voor Publiek en Politiek (IPP), dat voor een belangrijk deel gefinancierd wordt door het Ministerie van Binnenlandse Zaken,  is heel rechttoe, rechtaan. Men heeft een selectie gemaakt van 27 stemmingen in de Tweede Kamer in 2009. Jij wordt gevraagd om –alsof je kamerlid bent- voor of tegen te stemmen. Aan het eind krijg je een overzicht van de partij of partijen waar jouw stemgedrag het meest op lijkt. Tevens per stemming het stemgedrag van alle partijen.

Daarna kan je ook zien wat de uitslag is van alle deelnemers aan de stemmentracker en de melding wat de meerderheid van de Tweede Kamer heeft gedaan. Dan blijkt dat van de 27 stemmingen de meerderheid van de deelnemers in 14 gevallen tot de zelfde keuze komt als de Tweede Kamer en in 13 gevallen een andere keuze maakt. Nu kan ik niet de representativiteit van de deelnemers vaststellen, maar als ik de totalen zie per vraag dan denk ik dat –ook als alle Nederlanders- aan dit onderzoek zouden meedoen deze score van 14-13 er ook uitkomen (of een andere score hier dichtbij). Als je hier een statistische analyse op zou toepassen is de conclusie dat er vrijwel geen enkele relatie ligt tussen de mening van de meerderheid van de Nederlandse bevolking en de meerderheid van de Tweede Kamer!

Nu zou je hier allerlei inhoudelijke aanmerkingen kunnen maken (zoals er zijn veel meer stemmingen geweest dan 27), maar ik denk dat we hier precies zien waar het schort in ons systeem. Het is zeker niet zo dat ik vind dat bij iedere stemkeuze van kamerleden ze tot precies dezelfde uitslag moeten komen als de meerderheid van de bevolking. Maar wat betekent precies het woord “democratie” en “volksvertegenwoordiging” als je bij ongeveer de helft van belangrijke stemmingen in de Tweede Kamer een andere keuze maakt dan de meerderheid van de bevolking.

Volksvertegenwoordigers wijzen altijd naar een mandaat dat ze bij de laatste verkiezingen van de kiezers hebben gekregen. Maar dat houdt niet in dat ze vervolgens bij hun keuzes zich volledig kunnen loszingen van degenen die hen dat mandaat hebben gegeven. Zoals ik al zo vaak heb gezegd. Als je als politicus vindt dat je andere keuzes moet maken dan je aanhang dan zou je die aanhang ook moeten kunnen overtuigen dat je terecht die andere keuze maakt. En als je aanhang dan nog steeds in meerderheid vindt dat je een foute keuze maakt dan moet je maar eens goed bij jezelf te rade gaan of jouw keuze wel goed is en die van je aanhang fout.  En als je dat dan nog steeds vindt dan moet jij je afvragen of je wel een goed politicus bent als je jouw eigen aanhang niet kunt overtuigen.

Dit verschil in mening tussen de volksvertegenwoordigers en de burgers is de basis van datgene wat de kloof wordt genoemd. Een kloof die steeds breder lijkt te worden. En die de reden is voor een steeds grotere beweging binnen het electoraat.

Maar ook kan je vanuit je eigen uitslag bij de stemmentracker waarschijnlijk dat verschijnsel geïllustreerd zien. Tel maar eens hoeveel keuzes van jou overeenkomen met de partij die bij jou op de eerste plaats staat. Bij mij stonden drie partijen gelijk bovenaan en ik had 15 van de 27 keer hetzelfde gestemd als die partij.  De partij die het verst van mij verwijderd was had 12 keer hetzelfde gestemd als ik.  Zelfs met 11 verschillende partijen slaag ik er niet in een partij te vinden die meer dan in 56% van de gevallen hetzelfde heeft gestemd als ik, of die minder dan 44% van de gevallen hetzelfde heeft gestemd  als ik.

Nu kan het best zijn dat andere personen tot hogere scores komen (die passen dan wat beter bij de bewuste partij), maar het zou me niet verbazen als bij veel mensen de maximum score niet boven de 17 zal liggen. En daar zit dus het tweede probleem. Niet alleen vertoont de meerderheid van de Tweede Kamer een stemgedrag dat geen samenhang vertoont met de meerderheid van de bevolking. Maar ook vertoont het stemgedrag van de afzonderlijke  burgers geen grote samenhang met het stemgedrag van ieder van de 11 partijen. In feite dus hebben we een democratisch deficit in het kwadraat. 

De kruik gaat net zo lang te water tot hij  barst.

Ten aanzien van de mening over Geert Wilders en zijn partij is er bij heel veel mensen geen middenweg. Of je bent (erg) positief of je bent (erg) negatief. Er zitten weinig mensen in het midden. En dat gaat grote consequenties hebben.

Terwijl ongeveer 15% van de leden PVV stemt gaf de aankondiging van Jongerius dat ze met Wilders zou spreken al zoveel commotie dat ze er vandaag weer vanaf zag. (Niet doordat ze zaterdag verkeerd begrepen was, zoals ze vandaag deed voorkomen, maar door de commotie die was ontstaan). Uit een onderzoek van 1Vandaag bleek dat de FNV-leden voor ongeveer de helft voor en voor de andere helft tegen die bespreking was. Een derde gaf aan dat ze hun lidmaatschap zouden hebben opgezegd als dat gesprek zou plaatsvinden. Ook dat geeft al aan hoe erg tegengesteld de meningen binnen een groep is.

Deze situatie van dit weekend is een voorbode van datgene wat volgens mij bij de volgende verkiezingen voor de Tweede Kamer zal gaan gebeuren. Het is namelijk mogelijk dat na de verkiezingen getalsmatig een regering van PVV+CDA+VVD mogelijk is. In de aanloop naar de verkiezingen zal de centrale vraag zijn of het CDA met de PVV in een regering zou willen gaan zitten. (De VVD sluit de PVV zeker niet uit).

Het CDA zegt doorgaans niet met wie ze wel of niet willen regeren. De kans is groot dat ze de optie van het regeren met de PVV open zullen houden. Besef echter wel dat er een aantal prominente CDA-ers zich al in de openheid hebben uitgesproken dat het CDA de PVV dient uit te sluiten. De kans is dus groot dat er (prominente) CDA-ers in de openheid gaan zeggen dat het CDA de PVV dient uit te sluiten. En als dat dan niet gebeurt door lijsttrekker Balkenende of Verhagen dan zal dat gepercipieerd worden dat het CDA wel met de PVV een regering zal gaan vormen als de uitslag die combinatie mogelijk maakt.

En dan gaat een proces werken zoals het dit weekend ook gebeurde. Ongeveer een derde deel van de kiezers van het CDA willen dat het CDA de combinatie met de PVV uitsluit. En als dat niet gebeurt dan geven ze aan dat ze twijfelen of ze dan nog CDA kiezen (hun alternatief is dan ChristenUnie of D66).

Het optreden van Wilders van de afgelopen tijd heeft de tegenstellingen tussen zijn voor- en tegenstanders alleen nog maar versterkt, en als hij niet sterk van die lijn afwijkt dan komt het CDA voor een lose-lose situatie. Wat ze ook doen (PVV uitsluiten of niet) het kost ze kiezers.

En de voorbode van die situatie hebben we dit weekend kunnen zien…..

Ik vond dat al gek, maar nu ik een persbericht van SIN gelezen heb (een organisatie die opkomt voor de belangen van patienten waarbij door de medici (grote) fouten zijn gemaakt), begrijp ik pas hoe ook deze keer weer het Old Boys Network met elkaar gezorgd heeft dat een groot deel van de werkelijkheid aan het oog wordt onttrokken.  Er geen transparantie is, op basis waarvan bekeken kan worden hoe de verantwoordelijkheiden lagen en wie daar nu al dan niet de consequenties uit zou moeten trekken.

En ook de nabestaanden zijn daarbij weer in de kou blijven staan.

Hier volgt het belangrijkste gedeelte uit het persbericht met de titel “Commissie Scheperziekenhuis was noch extern, noch onafhankelijk”:

“De onderzoekscommissie inzake de maagoperaties in het Scheperziekenhuis mocht uitsluitend de conclusies van het rapport publiceren en andere belangrijke gedeeltes niet. Het scheidsgerecht gezondheidszorg, een interne instelling zonder externe bevoegdheid, sprak het verbod tot volledige publicatie uit.

Er is wederom sprake van zelfregulatie door de medische sector. Het scheidsgerecht en de commissie zijn NIET extern en NIET onafhankelijk.
1. Dit is een intern juridisch college dat is ingesteld door de verschillende beroepsgroepen in de gezondheidszorg zoals artsen, apothekers, zie www.scheidsgerechtgezondheidszorg.nl
2. Er is sprake van arbitrage of bindend advies.
3. De behandeling van de zaak is niet openbaar.
4. De arbiters worden benoemd door de medische beroepsverenigingen en door het bestuur van de stichting scheidsgerecht, ook bestaande uit medici cq paramedici.
5. de Raad van Bestuur en de commissie onder voorzitter maagchirurg J W Greve  gingen akkoord  met beoordeling door dit scheidsgerecht.
6. De nabestaanden van slachtoffers en patiënten van Dr. Reijnen zijn volledig genegeerd bij deze interne procedure van medici.

Let op:
Het volledige rapport is wel in handen van de Raad van Bestuur van het Scheperziekenhuis en in handen van de Inspectie Gezondheidszorg.
De nabestaanden van de overleden patiënten en de slachtoffers van dr Nick Reijnen krijgen het rapport niet en worden ten onrechte door het ziekenhuis met zijn zelf ingestelde niet externe commissie buiten spel gezet.

De nabestaanden en slachtoffers hebben nooit toestemming voor inschakeling van dit scheidsgerecht gegeven.

Er dient juridisch onderzoek plaats te vinden of het ziekenhuis: de directie, Raad van Bestuur en de Raad van Toezicht hun verplichtingen naar de patiënten cq nabestaanden geschonden hebben met name omtrent het instellen van een niet-onafhankelijke onderzoekscommissie.
Het weigeren van informatie aan patiënten is in strijd met fundamentele beginselen van behoorlijk bestuur. ”

Uit de media zou je kunnen opmaken dat de specialist via de rechter gedaan had gekregen dat het rapport geheim gehouden moest worden. Kijk ook maar naar dit artikel. Maar in werkelijkheid was het anders.

Dat een belangrijk deel van het rapport geheim is gehouden was omdat de commissie van medici die het onderzoek heeft gedaan zich onderworpen heeft aan een uitspraak van een andere commissie van medici over die openbaarheid.  Zij hadden, samen met het bestuur van het ziekenhuis, een commissie kunnen instellen die zich helemaal niet diende te onderwerpen aan dat scheidsgericht (zonder beroepsmogelijkheid!). En als dat dan zonder een medisch specialist had moeten gebeuren, dan had dat maar gemoeten. Maar men heeft zich als het ware vrijwillig in een situatie gebracht dat men “gedwongen was het rapport geheim te houden”…..

Het patroon is zo herkenbaar. En ondanks het feit dat diverse media uitvoerig aandacht gaven aan dit onderwerp en ook zowel de voorzitter van de commissie als de voorzitter van de Raad van Bestuur van het Streekziekenhuis hebben ondervraagd heeft niemand blijkbaar de vraag gesteld “hoe kan het dat u zich in de positie heeft gebracht dat de onderzochte chirurg ervoor kon zorgen dat grote delen van het rapport noch openbaar werden, noch ter kennis zijn gekomen van de nabestaanden van de patienten?

Lees eens wat het AD hierover schreef:  Alsof de maagchirurg via een kort geding had gedaan gekregen dat het rapport geheim moest gehouden worden.

Gebrek aan zelfcorrigerend vermogen. Dat is een ziekte waar de medische stand in Nederland, alsmede de hele justitiele keten (politie, OM, NFI en rechters) zeer aan lijdt. En waardoor dit soort ernstige fouten in Nederland in grote mate zullen blijven bestaan, zoals ook onlangs een onderzoek van mij heeft uitgewezen.

N.B. Datzelfde gebrek aan zelfcorrigerend vermogen zorgde er ook vandaag voor dat bij een grote rechtszaak het OM niet ontvankelijk is verklaard, omdat men zich bij het onderzoek op een aantal belangrijke punten niet gehouden heeft aan de wettelijke voorschriften. Lees o.a. dit artikel hierover in De Telegraaf.

Dinsdagavond is er blijkbaar een incident geweest in Nieuwspoort rondom Hero Brinkman. Hij zou teveel gedronken hebben en toen hij niet meer bediend werd zou er een opstootje zijn ontstaan. Naar aanleiding van de publiciteit die is ontstaan heeft Brinkman een verklaring doen uitgaan en erkend dat hij drankproblemen heeft.

Laat ik eerst stellen dat ik zelf geen/amper alcohol drink, laat staan dat ik ooit dronken ben geweest. Ik ontzeg niemand zijn pleziertjes en als iemand wel denkt/vindt dat hij veel alcohol moet drinken mag/kan hij/zij dat voor mij doen, maar dan wel op een manier dat anderen daar geen last van hebben.

Maar zodra je een openbare functie vervult, bestuurder bent of volksvertegenwoordiger, dan dien je erg voorzichtig te zijn  met het tot je nemen van alcohol. Dan mag dat op geen enkele manier je opereren als bestuurder of volksvertegenwoordiger in de weg zitten.  En dat houdt dan niet alleen in dat je tijdens je werkuren zeer terughoudend met alcohol moet zijn, maar in feite altijd (en zeker op de momenten dat je buiten je woning of familiekring bent) die terughoudendheid moet vertonen. Je hebt namelijk een belangrijke voorbeeldfunctie.

Stel je bent minister. En je bent dat van een ministerie waardoor het kan zijn dat je om 3 uur ‘s nachts uit je bed gebeld wordt omdat er een crisis is. Dan kan het niet zijn dat je dan net dronken je bed in bent getold. Dat geldt natuurlijk ook voor een burgemeester.

Maar ook een volksvertegenwoordiger kan/mag om meerdere redenen ook buiten de zittingen van het vertegenwoordigend orgaan waarin hij zit zich niet aan alcohol te buiten gaan. Niet als hij met burgers op bijeeenkomsten is, niet als hij met andere volksvertegenwoordigers een studiereis maakt, en ook/zeker niet als hij met journalisten samen ergens zit.

En over dat laatste gaat het nu net. Zowel van journalisten als volksvertegenwoordigers begrijp ik dat de bar in Nieuwspoort een plek is waar men elkaar niet alleen informeel ontmoet, maar sommigen (van beide kanten) zich nogal te buiten gaan aan het drinken van veel alcohol.

Toen ik vroeg waarom daarover nooit iets werd gepubliceerd was het antwoord dat er een soort Nieuwspoortcode is waardoor journalisten hier niet over schrijven en politici dat ook weten. Men is blijkbaar bang dat anders (bijna letterlijk gesproken) een mogelijke bron opdroogt. Alcohol maakt immers de tong los. “Wat in Nieuwspoort gebeurt, blijft in Nieuwspoort”.

Ik vond en vind een dergelijke code verfoeilijk. Als je als journalist vaststelt in Nieuwspoort dat een functionaris op een belangrijke plek te diep in het glaasje kijkt (en dan niet een keer, maar meerdere keren) dan stel je in feite ter plekke vast dat hij ongeschikt is voor zijn positie. Maar omdat het Nieuwspoort betreft zou je er dan niet over mogen en kunnen publiceren??  Kom nou.

Als Hero Brinkman zich ten gevolge van het teveel drinken van alcohol dinsdagavond in Nieuwspoort heet misdragen dan is het prima dat dit openbaar wordt en dat hij -blijkbaar daardoor- wordt gedwongen dat alcoholprobleem onder ogen te zien en er wat aan te doen.

Maar dat hij de enige  was die de afgelopen jaren (veel) teveel alcohol in Nieuwspoort heeft gedronken lijkt me uitermate onwaarschijnlijk. Maar dat is niet naar buiten gekomen.

Misschien zou in de publiciteit, die nu bezig is, men de problemen rondom dit onderwerp niet beperken tot Hero Brinkman, maar uitbreiden tot dit probleem in en rond het Binnenhof, en de onhoudbaarheid van de onderlinge afspraken tussen journalisten en politici, zodat alles wat binnen Nieuwspoort gebeurt binnen Nieuwspoort blijft.

P.S.  Zojuist is de Politieke Barometer met haar peiling uitgekomen. CDA is 3 zetels gedaald naar 34. Dat zijn er 12 meer dan TNS Nipo dinsdag heeft gemeld. Zondag zal ik op dit belachelijke verschil dieper ingaan.

12 jaar lang (!) heeft een neuroloog vanuit het ziekenhuis kunnen huishouden onder zijn patienten. Vanuit een combinatie van zijn verslaving en persoonlijkheidsstructuur heeft hij ongeveer elke regel overtreden die geldt voor een medisch specialist. Vele patienten gezegd dat ze een veel ergere ziekte hadden dan ze hadden. Zware medicijnen uitgeschreven die ze niet nodig hadden. Ze -zonder hun medeweten- laten meedoen aan medische experimenten, etc. etc.

De commissie Lemstra trekt harde conclusies, maar als je de informatie leest die vanuit betrokkenen de afgelopen jaren op internet is verschenen dan is dat rapport nog zelfs het topje van de ijsberg. Dit blog besteed al een behoorlijke tijd aandacht aan het onderwerp. En dan stel je vast dat zowel het ziekenhuis als de IGZ (Inspectie voor de Volksgezondheid) in de afgelopen twee jaar hebben gelogen over datgene wat toen al over deze neuroloog naar buiten was gekomen. Zo wist men veel meer over deze zaak dan men toen aan de media vertelde, nadat de affaire naar buiten was gekomen (dankzij patienten!).

Wat heel herkenbaar is nu het rapport naar buiten is gekomen is het volgende:

- Zowel zijn collega’s en de leiding van het ziekenhuis wisten al jarenlang wat de problemen waren. Maar ook de toezichthoudende instantie was op de hoogte. Desondanks heeft hij gewoon jarenlang zijn gang kunnen gaan.

-  Men heeft zowel gedurende de jaren dat hij actief in Twente was als nadat hij weg was heeft men er veel aan gedaan om te zorgen dat de buitenwereld er niets van zou horen. Een ex-patient is daar zelfs geld voor betaald.

-   Nu dit rapport bekend is geworden en duidelijk is hoezeer zowel de collega’s en leiding van het ziekenhuis heeft gefaald alsmede de Inspectie (met de huidige directeur van het ziekenhuis als toenmalige baas) heeft dat geen enkele persoonlijke consequenties.

Dit is zo herkenbaar voor de Nederlandse bestuurscultuur. Vergelijk het maar eens met het rapport over de Schiedammer Parkmoord. Een opeenstapeling van fouten. Personen die beseften dat er wat ernstig mis was hielden dat intern en lieten toe dat iemand onschuldig voor heel lang in de gevangenis verdween. En na het uitkomen van het rapport heeft het geen enkel gevolg gehad voor de betrokken personen. De twee sleutelfiguren van het OM zijn inmiddels rechter geworden…..

Tegelijkertijd is het ook zo dat blijkbaar de media in Nederland een heel passieve rol spelen. Je zou denken/hopen dat iets wat zo langdurig zo fout gaat toch eerder bij de media terecht komt en via publiciteit tot snelle veranderingen zal leiden.  Maar die media zijn wat dat betreft behoorlijk passief. Er is blijkbaar te weinig tijd om mensen langdurig en diepgaand op het onderwerp te zetten. Rondom het verschijnen van dit rapport is er natuurlijk wel ruime media-aandacht, maar ook wat dat betreft zal dat over enkele dagen vrijwel volledig over zijn.

Zoals de titel van het rapport terecht aangaf. Waar was de patient in dat geheel?

Bestuurlijk onvermogen die ervoor zorgt dat de eigen positie en autoriteit blijft bestaan ten koste van de patient, de burger, de verdachte, etc.

N.B.  Grappig is dat de aanhef van de site van de Inspectie van de Volksgezondheid luidt “Voor gerechtvaardigd vertrouwen in verantwoorde zorg” . Lijkt een beetje op de titel van het jaarverslag 2006 van het NFI “Kwaliteit in deskundigheid”.  Als je het zelf maar hard genoeg roept dan ga je er ook nog in geloven…..

Zijn analyses komen overeen met die van mij. De oplossingsrichting lijkt ook op die ik in 2003 omschreef in mijn artikel “Het huis van Thorbecke staat op instorten”.

Ook de dubieuze rol van de oude media bij dit slechte functioneren van onze politieke structuur onderschrijf ik volkomen. De conservatieve neiging van onze politieke structuur wordt mede in de hand gewerkt door de wijze waarop de media zich opstellen. (Helemaal wars van vernieuwing).

Helaas is het zo dat juist het systeem zelf zoals het nu opereert ervoor zorgt dat de vernieuwingen niet van binnenuit zullen plaatsvinden. Men wil noch onderkennen hoezeer men zelf een onderdeel is van het probleem, noch wil men op welke manier dan ook macht afgeven.

De veranderingen in de richting van wat in ‘t Veld beweert en ik zullen niet vrijwliig gaan, maar via een zeer problematische periode. De kruik gaat net zo lang te water tot hij barst, maar dat houdt nog niet in dat vervolgens de nieuwe verbeterde situatie er snel komt.

Teveel mensen op cruciale plaatsen in onze samenleving (zowel bij de overheid als daaraan gerelateerd) maken deel uit van de bestaande machtsstructuur (behoren tot die weinigen die nog lid zijn van die politieke partij) en zij hebben belang de situatie zo lang mogelijk te laten zoals deze is. En ook bij de nieuwe politieke partijen merk je dat zij zodra zij een grote aanhang hebben niet bezig zijn met die vernieuwingsslag, maar zich conformeren aan het bestaande systeem. D66 is daar een goed voorbeeld van. Heeft sinds haar oprichting in 1966 bijna 20 jaar in de regering gezeten. Maar niets van hun streven veranderingen te realiseren in onze politieke cultuur hebben zij kunnen realiseren, laat staan officiele bestuurlijke vernieuwingen.

De gevolgen van datgene wat In ‘t Veld constateert over onze bestuurscultuur en het niet benutten van de kennis, betrokkenheid en know-how van burgers zijn groot. Zo is er geen enkele visie op Nederland in de toekomst, Nederland in een sterk veranderende en nieuwe wereld. En die breekt ons uiteindelijk zowel economisch als sociaal op.